Straty Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie.
Licznik Mediazony, aktualizacja

Od początku wojny w lutym 2022 roku Mediazona, we współpracy z rosyjską sekcją BBC oraz zespołem wolontariuszy, skrupulatnie śledzi i weryfikuje straty wśród rosyjskich wojskowych. Celem projektu jest zapewnienie przejrzystego, opartego na danych obrazu ludzkiego kosztu konfliktu w warunkach braku oficjalnych informacji oraz surowej cenzury wojskowej, która doprowadziła do zablokowania wielu mediów, w tym naszych, i zmusiła je do opuszczenia kraju. Pomimo wszystkich trudności i ryzyka, jako Rosjanie i jako dziennikarze uważamy za swój obowiązek dostarczać Rosji i światu pełnych informacji o ofiarach tej wojny, do której w ogóle nie powinno było dojść.

Nasze podejście łączy wiele źródeł danych i metod analitycznych, aby uzyskać możliwie najdokładniejszy szacunek. Prowadzimy szczegółową listę potwierdzonych zgonów rosyjskich żołnierzy, opartą na źródłach publicznych. Nasze kryteria są rygorystyczne: wymagają oficjalnej publikacji lub wpisu w mediach społecznościowych od krewnego z odpowiednimi szczegółami, na przykład towarzyszącymi zdjęciami, lub doniesień z lokalnych grup komunikacyjnych  z datami pogrzebów bądź zdjęć z cmentarzy. Każdą pojedynczą wiadomość sprawdzamy i weryfikujemy.

Aby wyjść poza ograniczenia wynikające z opierania się wyłącznie na publicznie zgłaszanych zgonach, opracowaliśmy metodę pozwalającą szacować nadmiarową śmiertelność wśród mężczyzn w oparciu o dane z rosyjskiego rejestru spadkowego. W celu walidacji naszych szacunków zestawiamy te wyniki także z oficjalnymi danymi demograficznymi Rosstatu, rosyjskiej państwowej służby statystycznej.

Choć skupiamy się przede wszystkim na ofiarach śmiertelnych, staramy się również oszacować liczbę rannych i zaginionych w akcji. Na podstawie historycznych współczynników i dostępnych danych szacujemy, że na każdego zabitego żołnierza przypada od jednego do dwóch rannych. To sugeruje, że łączna liczba ofiar (zabitych i rannych) może przekroczyć 200 000. Liczba zaginionych w akcji jest szczególnie trudna do oszacowania ze względu na brak wiarygodnych danych.

W odniesieniu do armii ukraińskiej zakładamy, że nie jesteśmy w stanie działać równie dokładnie jak w kontekście rosyjskim. Dlatego próbowaliśmy porównać nasze dane z dostępnymi informacjami o ukraińskich stratach w bazie UALosses, tworzonej na podstawie otwartych źródeł. Szacujemy, że stosunek strat rosyjskich (ciężko rannych do zabitych w akcji) do ukraińskich jest prawdopodobnie bliższy 1,7:1, a nie 5:1, jak twierdzą niektórzy ukraińscy funkcjonariusze.

Stale doskonalimy nasze metodologie i regularnie aktualizujemy nasze dane oraz szacunki.

Co wiemy o stratach

Oto jak straty rozkładają się w poszczególnych regionach Rosji. Są to liczby bezwzględne, nieprzeliczone na liczbę ludności ani na liczbę jednostek wojskowych.

Na mapie można wybrać między stratami całkowitymi a stratami według rodzaju sił zbrojnych; także można zobaczyć, z jakich regionów pochodzili zmobilizowani żołnierze, którzy zginęli.

W większości przypadków na podstawie informacji o zgonie lub pośrednich oznak (np. munduru lub naszywek na rękawach na zdjęciach) można ustalić, w jakim rodzaju sił zbrojnych służył zmarły żołnierz lub w jaki sposób trafił do armii (np. jako zmobilizowany, ochotnik, więzień itd.).

Porównaliśmy te grupy żołnierzy na osobnym wykresie.

Od czerwca 2022 roku najwięcej strat było wśród ochotników, co wyraźnie różni się od sytuacji z początkowej fazy wojny: zimą i wczesną wiosną największe straty ponosiły siły powietrznodesantowe, a następnie jednostki strzelców zmotoryzowanych.

Pod koniec 2022 roku i na początku 2023 roku wyraźnie wzrosły straty wśród więźniów zrekrutowanych do Grupy Wagnera. Tworzono z nich „grupy szturmowe”, których celem było przełamywanie ukraińskich pozycji w rejonie Bachmutu.

Do marca 2023 roku więźniowie stali się największą kategorią strat wojennych. Po zdobyciu Bachmutu jak dotąd nie odnotowano przypadków masowego użycia więźniów.

Do września 2024 roku ochotnicy ponownie stali się największą kategorią wśród poległych w akcji (KIA). Ta zmiana odzwierciedla efekt kumulacyjny: rekrutacja z więzień znacząco osłabła, nie ogłoszono nowej mobilizacji, natomiast napływ ochotników trwał nieprzerwanie.

Na dzień 3 lipca potwierdzono śmierć ponad 7 345 oficerów rosyjskiej armii i innych sił bezpieczeństwa.

Dotychczas oficjalnie potwierdzono doniesienia o śmierci dwóch zastępców dowódców armii — generała majora Andrieja Suchowieckiego z 41. Armii Ogólnowojskowej i generała majora Władimira Frołowa z 8. Gwardyjskiej Armii Ogólnowojskowej. 5 czerwca 2022 roku doniesiono o śmierci generała majora Romana Kutuzowa. W czerwcu 2023 roku zginął generał major Siergiej Goriaczew, który był szefem sztabu 35. Armii Ogólnowojskowej i dowodził odparciem ukraińskiej kontrofensywy w obwodzie zaporoskim. W lipcu 2023 roku potwierdzono śmierć pierwszego generała porucznika Olega Cokowa, zastępcy dowódcy Południowego Okręgu Wojskowego. W listopadzie 2023 roku zginął generał major Władimir Zawadski, zastępca dowódcy 14. Korpusu Armijnego. W listopadzie 2024 roku generał major Paweł Klimenko, dowódca 5. Samodzielnej Brygady Strzelców Zmotoryzowanych (dawna brygada „Oplot” DRL), został śmiertelnie ranny podczas ataku drona FPV.

W lipcu 2025 roku podczas uderzenia w sztab 155. Samodzielnej Brygady Piechoty Morskiej zginęło co najmniej sześciu oficerów, w tym zastępca dowódcy rosyjskiej marynarki wojennej Michaił Gudkow.

Na liście poległych generałów znajdują się również dwaj oficerowie rezerwy: Kanamat Botaszew, który został zwolniony z wojska za rozbicie myśliwca Su-27UB; Botaszew walczył w szeregach „Grupy Wagnera”, a jego samolot szturmowy Su-25 został zestrzelony w maju 2022 roku.

Skazany na 8,5 roku kolonii karnej generał major MSW Andriej Gołowacki zginął w czerwcu 2024 roku. Był jedynym znanym generałem-więźniem, którego sąd nie pozbawił stopnia oficerskiego.

17 marca 2026 roku w obwodzie chersońskim zginął generał major SBU Władimir Lapkin. Do lutego 2014 roku Lapkin kierował departamentem w ukraińskich służbach specjalnych, jednak po zwycięstwie Majdanu uciekł do Rosji. Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny służył w okupacyjnej administracji Chersonia, a następnie przeszedł do oddziału „Bars-33”.

Data śmierci żołnierzy została podana w 212 600 raportach. Według tych danych, dzienna liczba strat nie odzwierciedla w pełni rzeczywistego obrazu, pozwala jednak wnioskować, w których dniach walki były najintensywniejsze.

Należy zawsze mieć na uwadze, że dane z ostatnich kilku tygodni są najbardziej niepełne i mogą znacząco zmienić się w przyszłości.

Wiek został podany w 216 000 raportach. W pierwszych sześciu miesiącach wojny, gdy w inwazji brała udział regularna armia bez ochotników, zmobilizowanych i więźniów, większość zabitych była w wieku 21–23 lata.

Ochotnicy i zmobilizowani są znacznie starsi: na wojnę dobrowolnie idą osoby w wieku 30–35 lat lub starsze, a zmobilizowani są zazwyczaj powyżej 25. roku życia.